از بحران کم‌آبی تا سیلاب‌های مخرب در جنوب لرستان؛ مطالبه مردم برای تعیین تکلیف سد چولهول
به گزارش روشنا، حسام شفیعی روزنامه نگار تحقیقی طی یادداشتی که برای روشنا ارسال کرده است، نوشت: چند روز گذشته و بعد از پایان تابستان، با اولین بارش باران پاییزی طبق هرسال شاهد وقوع سیلاب هایی در مناطقی از استان لرستان خصوصا جنوب استان در محدوده شهرستان های پلدختر و معمولان بودیم، بطوریکه خروش رودخانه چولهول در محدوده افرینه باعث ایجاد سیلاب و خسارات زیادی به ماشین آلات کشاورزی و بخش های دامی شد، این در حالی ست که همین رودخانه سال گذشته با بحران کم آبی و خشکسالی روبرو بود. جنوب لرستان سال‌هاست با یک تناقض جدی در حوزه آب روبه‌روست؛ از یک سو در فصل‌های گرم سال، کمبود آب و نگرانی درباره تأمین پایدار منابع آبی، زندگی مردم و فعالیت‌های کشاورزی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و از سوی دیگر، در فصل‌های بارانی، طغیان رودخانه کشکان و رودخانه‌های فصلی، خسارت‌های سنگینی به زیرساخت‌ها، زمینهای کشاورزی و راه‌های ارتباطی وارد می‌کند.
کشکان؛ بخشی از زندگی و اقتصاد مردم جنوب لرستان
رودخانه های جنوب لرستان بخصوص کشکان تنها یک جریان آبی در جغرافیای استان نیست؛ این رودخانه ها طی نسل‌های متوالی با زندگی، کشاورزی و معیشت مردم پلدختر و معمولان پیوند خورده اند. بخش قابل توجهی از ظرفیت‌های کشاورزی منطقه به منابع آب وابسته است و استمرار حیات اقتصادی بسیاری از روستاها و مناطق پایین‌دست، بدون مدیریت اصولی و پایدار منابع آب با دشواری روبه‌رو خواهد بود. اما همین رودخانه ها در زمان بارندگی‌های شدید چنان خشمگین می شوند که می‌تواند به عاملی برای وقوع سیلاب‌های مخرب تبدیل شود؛ موضوعی که در سال‌های گذشته خسارت‌های قابل توجهی به بخش‌های مختلف جنوب لرستان وارد کرده و هزینه‌های زیادی را برای بازسازی و ترمیم زیرساخت‌ها به مردم و دولت تحمیل کرده است، از این منظر، مسئله اصلی فقط «مهار سیلاب» نیست؛ بلکه باید به دنبال مدیریت پایدار آب در تمام طول سال بود.
بی شک و در چنین شرایطی، تسریع در روند اجرای سدهای مطالعاتی جنوب لرستان مثل سد چولهول، زال و بن لار می‌تواند به‌عنوان یکی از مهم‌ترین راهکارهای مدیریت منابع آب و کاهش آثار ناشی از سیلاب و خشکسالی در منطقه مورد توجه جدی قرار گیرد.
احداث سد چولهول، در کنار سایر طرح‌های مدیریت منابع آب از جمله بررسی ظرفیت سد زال و بن‌لار، می‌تواند بخشی از یک برنامه جامع برای ساماندهی منابع آب منطقه باشد؛ برنامه‌ای که در آن هم کاهش خسارات سیلاب و هم تأمین و ذخیره آب برای دوره‌های کم‌بارش مورد توجه قرار گیرد. اگر این پروژه های آبی، بخصوص سد چولهول بر اساس مطالعات کارشناسی، ارزیابی‌های زیست‌محیطی و برنامه‌ریزی دقیق اجرا شود، می‌تواند در چارچوب مدیریت جامع منابع آب منطقه مورد بررسی قرار گیرد. ذخیره و تنظیم بخشی از آب، کاهش بخشی از آثار سیلاب‌های شدید، کمک به تأمین آب مورد نیاز بخش‌های مختلف و ایجاد زمینه برای برنامه‌ریزی بهتر در حوزه کشاورزی، از جمله موضوعاتی است که ضرورت بررسی و پیگیری جدی این پروژه را بیشتر می‌کند.
البته روشن است که هیچ پروژه‌ای به‌تنهایی نمی‌تواند تمام مشکلات آبی یک منطقه را حل کند و میزان اثرگذاری سد چولهول نیز باید بر اساس مطالعات فنی و نظر کارشناسان حوزه آب مشخص شود. با این حال، تأخیر طولانی در تعیین تکلیف و اجرای پروژه‌ای با چنین اهمیتی نیز نمی‌تواند پاسخ مناسبی به مطالبات مردم منطقه باشد.
مردم جنوب لرستان منتظر تصمیمی ماندگارند
مردم پلدختر و معمولان در سال‌های گذشته هم کم‌آبی و هم خسارات ناشی از سیلاب را را تجربه کرده‌اند و
این تجربه ها نشان می‌دهد که مدیریت منابع آب در جنوب لرستان باید از رویکردهای مقطعی فاصله بگیرد و به سمت برنامه‌ای بلندمدت، علمی و آینده‌نگر حرکت کند.
روشن است که مطالبه مردم جنوب لرستان در حوزه آب و کشاورزی، صرفاً ساخت یک سد نیست؛ مطالبه آنها ایجاد امنیت آبی، کاهش خسارات ناشی از سیلاب و فراهم شدن زمینهای مطمئن‌تر برای زندگی، کشاورزی و توسعه منطقه است.
مردم انتظار دارند مسئولان استانی و مشخصا شهرستان های پلدختر و معمولان و متولیان حوزه آب، با ارائه گزارشی شفاف از آخرین وضعیت مطالعات، اعتبارات، موانع و برنامه زمان‌بندی پروژه سدسازی، تکلیف این مطالبه قدیمی مردم جنوب لرستان را روشن کنند. رودخانه های جنوب لرستان مانند کشکان برای مردم این دیار، همچنان نماد زندگی هستند؛ اما برای آنکه صدای آب در این سرزمین همواره نشانه آبادانی باشد، بایستی میان آب، سیلاب، کشاورزی و توسعه تعادلی پایدار ایجاد کرد.
پایان.
حسام کار بلد و دوس داشتنی